เซนเซอร์ตรวจฝุ่นในอากาศ และ โดรนตรวจสอบคุณภาพน้ำ โครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ

วันนี้ 14 มีนาคม พ.ศ. 2562 เวลา 12.00-15.30 น. กองบริหารงานวิจัยมหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้จัดงานนักวิจัยพบสื่อ ภายใต้ “โครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ” ณ ห้องประชุม auditorium อุทยานวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยได้รับเกียรติจาก ดร.สมศักดิ์ จังตระกูล ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น เป็นประธานในพิธี และผู้มีเกียรติภายนอกมหาวิทยาลัยที่ร่วมในงาน ได้แก่ คณะที่ปรึกษาสถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ  (สทป.) พลอากาศเอกสุรศุกดิ์  มีมณี, พลเอกชนินทร์ จันทรโชติ และพลอากาศตรีภานุ อดทน และคณะ, นายธีระศักดิ์ ฑีฆายุพันธุ์ นายกเทศมนตรีนครขอนแก่น, นายเจษฎา ตันติบัญชาชัย นายกเทศมนตรีตำบลเขื่อนอุบลรัตน์, นางพรพิมล รุ่งเรือง ปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลเขื่อนอุบลรัตน์, นายประสิทธิ์ อุปชิตร วิศวกรระดับ 11 โรงไฟฟ้าพลังน้ำภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, นายสฤษฏิ์ชัย ผ่องใสโสภณ หัวหน้ากองเดินเครื่อง และนางอมรา มีถม วิศวกรระดับ 10 งานบริหารจัดการน้ำกองเดินเครื่อง รวมถึงผู้มีเกียรติภายในมหาวิทยาลัย ได้แก่ ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล รักษาการแทนรองอธิการบดีฝ่ายนวัตกรรมและวิสาหกิจ, ศ.ธิดารัตน์ บุญ-มาศ ผู้ช่วยรองอธิการบดีฝ่ายนวัตกรรมและวิสาหกิจ, นายสมหวัง ทองนำ ผู้อำนวยการกองบริหารงานวิจัย, ศ.พญ.ผิวพรรณ มาลีวงษ์ รองคณบดีฝ่ายวิจัย คณะแพทยศาสตร์, รศ.รังสรรค์ เนียมสนิท ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยยุทธศาสตร์และประสานความร่วมมือเพื่อพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สยปพ.), รศ.นพ.ธงชัย ประฏิภาณวัตร หัวหน้าภาควิชาอายุรศาสตร์, ผศ.นพ.พลากร สุรกุลประภา หัวหน้าภาควิชาศัลยศาสตร์ และคณาจารย์ผู้วิจัยในโครงการฯ

รศ.นพ.ชาญชัย  พานทองวิริยกุล รักษาการแทนอธิการบดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวต้อนรับ  ท่านประธานในพิธี แขกผู้มีเกียรติ สื่อมวลชน และผู้เข้าร่วมงานทุกท่าน และกล่าวถึงบทบาทความร่วมมือของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการพัฒนาสังคมที่มีมาอย่างต่อเนื่องกว่า 50 ปี โดยมุ่งมั่นผลิตบัณฑิต เผยแพร่งานวิชาการ สร้างองค์ความรู้ใหม่และผลิตนวัตกรรมด้วยงานวิจัย ซึ่งงานนักวิจัยพบสื่อครั้งนี้เป็นการเผยแพร่ผลงานที่ผ่านมาและแผนการที่จะดำเนินต่อไปของโครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ

ดร.สมศักดิ์ จังตระกูล ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น กล่าวเปิดงาน โดยมีสาระสำคัญคือ ปัจจุบันจังหวัดขอนแก่นเป็นศูนย์กลางความเจริญในด้านต่างๆของภูมิภาค ทั้งในด้าน การศึกษา                   การพาณิชย์  การแพทย์ อุตสาหกรรม คมนาคมและโลจิสติกส์ ในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน โดยมุ่งสู่การบริหารจัดการในรูปแบบของความเป็นเมืองสร้างสรรค์ (Smart City) และตั้งเป้าหมายก้าวสู่การเป็นศูนย์กลางการรักษาพยาบาล (Medical Hub) ที่ทันสมัย ซึ่งมหาวิทยาลัยขอนแก่นได้มีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมร่วมกับทางจังหวัดมาอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม พร้อมๆกับความเจริญในด้านต่างๆนี้ ควรมีการเฝ้าระวังและป้องกันมลภาวะทางสิ่งแวดล้อมที่อาจเพิ่มมากขึ้น และส่งผลเสียต่อสุขภาพ จึงถือเป็นเรื่องที่น่ายินดีเป็นอย่างยิ่งที่ทางโครงการได้ตระหนักถึงปัญหานี้ และได้ดำเนินงานพัฒนานวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพขึ้น

รศ.พญ.ศิริรัตน์  อนุตระกูลชัย หัวหน้าโครงการป้องกันและชะลอโรคไตเรื้อรังในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ(Chronic Kidney Disease Prevention in the Northeast of Thailand: CKDNET) และโครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ ได้กล่าวรายงานความเป็นมาของโครงการ โดยโครงการป้องกันและชะลอโรคไตเรื้อรังในภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรือ CKDNET ได้รับงบประมาณอุดหนุนทั่วไปจากรัฐบาลผ่านทางมหาวิทยาลัยขอนแก่น ให้ดำเนินการป้องกันและลดโรคไต มาตั้งแต่ปีงบประมาณ 2559 จนถึงปัจจุบัน ซึ่งการดำเนินงานได้ร่วมมือกับหลากหลายเครือข่ายและดำเนินงานครอบคลุมหลายภาคส่วน ได้แก่ การสร้างรูปแบบป้องกันโรคไตในเมืองและชนบท การจัดทำระบบเชื่อมต่อข้อมูลสารสนเทศ การอบรมบุคลากรทางการแพทย์และ อสม. การจัดทำสื่อในรูปแบบที่หลากหลายเพื่อให้เข้าถึงประชาชน การพัฒนาระบบดิจิตอลและนวัตกรรมเพื่อการคัดกรองและรักษาโรคไต โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และภาวะอ้วน (เช่น เครื่องสุขศาลา ที่สามารถประมาณค่าระดับน้ำตาลโดยไม่ต้องเจาะเลือด ค่าความดันเลือด ส่วนสูง น้ำหนัก ดัชนีมวลกาย และปริมาณไขมันในร่างกาย) รวมถึงอีกหนึ่งโครงการที่จะกล่าวถึงในวันนี้ ได้แก่ โครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ โดยได้รับความร่วมมือจากคณาจารย์จากหลายคณะ ในมหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้แก่ คณะแพทยศาสตร์ (รศ.พญ.กมลวรรณ  เจนวิถีสุข, รศ.นพ.เกรียงศักดิ์  เจนวิถีสุข, ผศ.นพ.อำนาจ กิจควรดี, นพ.นนทพล ปิยวัฒนเมธา, นพ. ธราธิป ศรีสุข, นพ.อนุชา อาฮูยา, รศ.พญ.วัฒนา สุขีไพศาลเจริญ, รศ.นพ. สมศักดิ์ เทียมเก่า, ศ.พญ.วิภา รีชัยพิชิตกุล, ศ,พญ.ชิงชิง ฟูเจริญ, นพ.นรงฤทธิ์  เกษมทรัพย์, รศ. นพ. อนัฆพงษ์  พันธุ์มณี, นพ.อภิชาติ โซ่เงิน, ผศ.ดร.อุบล ชาอ่อน และศ.ดร.สมชาย ปิ่นละออ), คณะวิศวกรรมศาสตร์ (ดร.ชวิศ ศรีจันทร์, ดร.นวภัค เอื้ออนันต์, อ.สุรัตน์ ประมวลศักดิกุล, ผศ.ดร.ชาติชาย ไวยสุระสิงห์, ดร.ชัชวาล อัยยาธิติ และ ดร. วิษณุ แทนบุญช่วย), คณะวิทยาศาสตร์ (รศ.ดร.ธีรศักดิ์ สมดี), คณะสาธารณสุขศาสตร์ (รศ.พรรณี  บัญชนหัตถกิจ, รศ. เบญจา มุกตพันธุ์), คณะเทคนิคการแพทย์ (ผศ.ดร.พรทิพย์  ปิ่นละออ) และ สยปพ. (รศ.รังสรรค์ เนียมสนิท) และหน่วยงานภายนอกมหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้แก่ สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ และโรงไฟฟ้าพลังน้ำภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เขื่อนอุบลรัตน์

จากข้อมูลการศึกษาที่ผ่านมาทั้งในและต่างประเทศ และของโครงการฯ พบว่ามลภาวะสิ่งแวดล้อมทางอากาศ ดินและน้ำส่งผลกระทบต่อสุขภาพ ทางโครงการจึงได้พัฒนานวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบดังกล่าว โดย นางสาวอุดมลักษณ์ เพียรสุขเวช นักวิจัยในโครงการฯ ได้พัฒนาการเขียนโปรแกรมเพื่อนำข้อมูลเปิดเผยในระบบดาวเทียมของนาซา (NASA) มาใช้ประโยชน์ทางสาธารณสุข พบว่าสามารถประมาณค่าฝุ่นละอองขนาดเล็กในอากาศ ทั้งอนุภาคขนาดเล็กกว่า 2.5 (particulate matter; pm2.5) และ 0.55 (pm0.55) ไมครอน รวมถึงแยกชนิดของฝุ่นละอองขนาดเล็ก เช่น อนุภาคคาร์บอนดำ ฝุ่นแร่ และแก็ซ เช่น ไนโตรเจนไดออกไซด์ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ เป็นต้น และพบว่าปริมาณและการกระจายของอนุภาคเล็กๆนี้สัมพันธ์กับอัตราการเจ็บป่วยจากโรคต่างๆ อาทิ โรคในระบบทางเดินหายใจ โรคหัวใจและหลอดเลือด และโรคไต

ดร. ชวิศ ศรีจันทร์ อาจารย์ประจำ คณะวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ และ Nano-electronics and Biomedical Innovation Center: NBIC Lab) ร่วมกับนักศึกษาที่กำลังศึกษาปริญญาตรีในรายวิชาสมองกลฝังตัว ได้พัฒนาการเชื่อมต่อระบบเซนเซอร์ที่วัดดัชนีคุณภาพอากาศ (air quality index; AQI) และปริมาณฝุ่นละอองฝอย (pm1, 2.5 และ 10) ที่แสดงผลแบบเรียลไทม์ในแอพพลิเคชั่น โดยมีทั้งรูปแบบที่แสดงค่าในมือถือของผู้ที่พกพาเซนเซอร์ และรูปแบบที่ติดตั้งบนรถสาธารณะและอากาศยานไร้นักบิน (โดรน) ทำให้ทราบค่าดัชนีคุณภาพอากาศและฝุ่นละอองฝอย ในตำแหน่งที่รถหรือโดรนเคลื่อนผ่าน ซึ่งคณะผู้วิจัยได้ทดลองติดตั้งเซนเซอร์ที่รถบัสสาธารณะในมหาวิทยาลัยขอนแก่น และประมวลผลเป็นภาพรวม

ในการจัดกิจกรรมครั้งนี้ รศ. นพ. ชาญชัย พานทองวิริยกุล รักษาการแทนอธิการบดี ได้มอบกล่องเซนเซอร์ สำหรับติดตั้งบนรถสาธารณะ ให้แก่ ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น จำนวน 5 กล่อง เพื่อตรวจวัดคุณภาพอากาศ ในเขตอำเภอเมืองจังหวัดขอนแก่น

นอกจากการเฝ้าระวังมลภาวะทางอากาศแล้ว นักวิจัยในโครงการซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการตรวจและพัฒนาคุณภาพแหล่งน้ำ จากคณะวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม วิศวกรรมโยธา วิศวกรรมคอมพิวเตอร์ คณะวิทยาศาสตร์ คณะสาธารณสุขศาสตร์และคณะเทคนิคการแพทย์ ได้วางแผนพัฒนาแหล่งน้ำในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยทางโครงการได้ร่วมมือกับเจ้าหน้าที่โรงไฟฟ้าพลังน้ำภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เขื่อนอุบลรัตน์ และ สทป. เพื่อเฝ้าระวังและพัฒนาคุณภาพของแหล่งน้ำในพื้นที่อุบลรัตน์และบริเวณจังหวัดใกล้เคียง โดยวิเคราะห์และเฝ้าระวังการปนเปื้อนของสารในแหล่งน้ำ ดิน และในสัตว์น้ำ ด้วยการตรวจคุณภาพน้ำและนำข้อมูลที่เปิดเผยจากดาวเทียม มาประกอบเพื่อเฝ้าระวังและแจ้งเตือนมลภาวะที่เกิดขึ้น และ สทป. ได้ใช้โดรนทำแผนที่บริเวณที่ควรเก็บน้ำมาตรวจวัดคุณภาพ นอกจากนี้มีการพัฒนานวัตกรรมที่ทราบผลประเมินคุณภาพที่รวดเร็วและประหยัดค่าใช้จ่าย โดยทำเซนเซอร์ตรวจวัดคุณภาพน้ำและตรวจหาสาหร่ายไซยาโนแบคทีเรียผ่านกล้องของโทรศัพท์มือถือ และมีการเทียบค่ากับผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ

สำหรับแผนการดำเนินงานในอนาคตของโครงการ  ได้แก่ การทำแอพพลิเคชั่นที่แจ้งเตือนคุณภาพอากาศ ความเสี่ยงต่อสุขภาพและแนวทางป้องกัน เพื่อให้ประชาชนทราบวิธีดูแลสุขภาพของตนเอง และนำระบบเชื่อมต่อเซนเซอร์ที่เฝ้าระวังมลภาวะทางสิ่งแวดล้อมไปใช้ในวงกว้าง และตรวจสุขภาพประชาชนในพื้นที่ที่สัมผัสกับมลภาวะ เพื่อป้องกันหรือลดความรุนแรงของโรคที่อาจเกิดขึ้น รวมถึงร่วมมือกับชุมชนในการดูแลคุณภาพของแหล่งน้ำให้อยู่ในเกณฑ์ที่ ปลอดภัยต่อการอุปโภคและบริโภค นอกจากนี้โครงการได้วางแผนพัฒนาเครื่องสุขศาลา ให้อยู่ในรูปหุ่นยนต์ (robot) และสายรัดข้อมือ ที่สามารถคัดกรองโรคไต โรคหัวใจ และโรคมะเร็ง ได้ตั้งแต่ระยะเริ่มแรก

ในช่วงท้ายของงาน นักวิจัยได้ตอบขอซักถามของสื่อมวลชน และเยี่ยมชมนิทรรศการ โครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ

 

 

100 total views, 1 views today